Napisy otwarte a zamknięte – i gdzie w tym wszystkim zwykłe napisy oraz SDH

Cztery terminy i co dokładnie znaczą

Tych słów używa się zamiennie, ale opisują różne rzeczy – a od tej różnicy zależy, co widz może zrobić.

• Napisy otwarte (open captions) są częścią obrazu. Przy eksporcie zostały wyrenderowane w klatki wideo, więc nikt ich nie wyłączy. Spotkasz też nazwy: napisy wtopione w obraz, napisy zakodowane na stałe albo, potocznie, hardsuby.
• Napisy zamknięte (closed captions) to osobna ścieżka tekstu z czasami – plik obok wideo, na przykład SRT lub VTT, albo dane napisów przenoszone razem z wideo – którą odtwarzacz rysuje na ekranie dopiero wtedy, gdy widz ją włączy. Poznasz je po przycisku CC.
• Zwykłe napisy to, zgodnie ze standardem HTML, transkrypcja lub tłumaczenie dialogu na sytuacje, w których dźwięk jest słyszalny, ale niezrozumiały – zwykle gdy widz ogląda w języku, którego nie zna.
• SDH, czyli napisy dla osób niesłyszących i słabosłyszących, to napisy pisane tak, żeby robiły to, co napisy dla niesłyszących: dialog plus oznaczenie mówiącego, efekty dźwiękowe i muzyka. Termin pojawia się w Europejskim akcie o dostępności i w wytycznych serwisów streamingowych, na przykład Netflixa.

WCAG, standard dostępności stron internetowych, definiuje napisy jako zsynchronizowaną alternatywę wizualną lub tekstową zarówno dla mowy, jak i dla pozostałych dźwięków potrzebnych do zrozumienia treści. Uwagi do standardu stawiają tę samą granicę co ten poradnik: napisy zamknięte w części odtwarzaczy da się włączyć i wyłączyć, a napisów otwartych nie – na przykład wtedy, gdy tekst jest wtopiony w obraz wideo. Zwracają też uwagę, że w niektórych krajach napisy dla niesłyszących nazywa się po prostu napisami. Wytyczne BBC używają na przykład słowa „subtitles” dla tekstu przeznaczonego przede wszystkim dla widzów z ubytkiem słuchu.

Napisy otwarte (wtopione w obraz)

Napisy otwarte to piksele. Po wyeksportowaniu wideo słowa są tak samo częścią kadru jak twarz mówiącego. To działa w obie strony.

Co zyskujesz

• Pełna kontrola nad wyglądem. Czcionka, rozmiar, kolor, obrys, animacja i pozycja są dokładnie takie, jak je zaprojektujesz. Wyróżnianie słowo po słowie i stylizacja pod markę są możliwe tylko w ten sposób.
• Ten sam efekt wszędzie. Napisy przetrwają pobranie, repost, komunikatory i platformy, które nie przyjmują plików napisów, i nie zależą od niczyich ustawień.
• Zawsze włączone. Nikt nie musi szukać przycisku CC. W feedzie, po którym przewija się bez dźwięku, o to właśnie chodzi.

Z czego rezygnujesz

• Kontroli widza. Kto potrzebuje większego tekstu albo mocniejszego kontrastu, nic nie zmieni, a komu napisy przeszkadzają, ten ich nie schowa.
• Tekstu czytelnego dla maszyn. Dla oprogramowania napisy wtopione w obraz są częścią obrazu. Czytniki ekranu i monitory brajlowskie ich nie odczytają, a odtwarzacz ich nie przetłumaczy ani nie pokaże w innym języku.
• Łatwych poprawek. Literówka oznacza ponowny eksport i ponowne przesłanie wideo.
• Wielu języków. Każdy język wymaga osobnego eksportu.
• Czystego kadru. Wtopiony tekst może zderzyć się z grafiką w kadrze, przyciskami aplikacji albo z własnymi napisami platformy, jeśli widz je włączy.

Napisy zamknięte

Ścieżka napisów zamkniętych to tekst z czasami. Odtwarzacz decyduje, jak go narysować, a widz – czy w ogóle go zobaczyć.

Co zyskujesz

• Kontrola widza. Napisy można włączyć i wyłączyć, a wiele odtwarzaczy pozwala widzowi zmienić ich rozmiar, kolor i tło. W USA przepisy FCC wymagają, żeby objęte nimi urządzenia wideo – oraz aplikacje, przez które dystrybutorzy udostępniają programy telewizyjne w internecie – pozwalały widzowi zmienić rozmiar tekstu napisów od 50% do 200% wartości domyślnej oraz wybrać kolor tekstu, krycie i czcionki. Europejska norma EN 301 549 podobnie wymaga, by technologia wyświetlająca napisy pozwalała użytkownikowi dostosować ich wygląd.
• Prawdziwy tekst. Słowa można edytować, przeszukiwać, tłumaczyć na kolejne ścieżki i przetwarzać w technologiach wspomagających. EN 301 549 opisuje nawet tryb, w którym napisy są czytane na głos.
• Łatwo poprawić i rozbudować. Żeby poprawić słowo, wystarczy podmienić plik. Hiszpański albo niemiecki dodasz jako kolejne ścieżki do tego samego wideo.

Z czego rezygnujesz

• Są wyłączone, dopóki ktoś ich nie włączy, a zrobi to nie każdy widz.
• O wyglądzie decyduje odtwarzacz. Możliwości stylizacji są ograniczone. YouTube na przykład ignoruje stylizację w plikach SRT, a w plikach VTT obsługuje tylko pogrubienie, kursywę i podkreślenie.
• Nie podróżują razem z wideo. Nie każda aplikacja i nie każdy formularz przesyłania przyjmie plik napisów, a ścieżka napisów nie idzie w ślad za wideo, które ktoś pobierze i opublikuje u siebie.

Zwykłe napisy i SDH

Zarówno zwykłe napisy, jak i napisy dla niesłyszących mogą być otwarte albo zamknięte. Różnica polega na tym, dla kogo są pisane. Zwykłe napisy zakładają, że widz słyszy, więc niosą dialog i niewiele więcej. Napisy dla niesłyszących i SDH zakładają, że widz nie słyszy, więc przekazują też to, co mówi ścieżka dźwiękowa. Ten sam moment na dwa sposoby:

12
00:03:15,200 --> 00:03:16,900
Słyszysz to?

12
00:03:14,300 --> 00:03:15,100
[trzaśnięcie drzwiami]

13
00:03:15,200 --> 00:03:16,900
[Maya] Słyszysz to?

Poradniki stylistyczne zapisują to różnie. Angielski przewodnik Netflixa umieszcza oznaczenia mówiących i efekty dźwiękowe w nawiasach kwadratowych, małymi literami poza nazwami własnymi, i używa ich tylko wtedy, gdy widz nie widzi, kto lub co wydaje dźwięk. BBC rozróżnia mówiących kolorem tekstu, a efekty dźwiękowe zapisuje białymi wersalikami. Liczy się to, żeby widz, który nie słyszy, i tak dostał tę informację. Jeśli odtwarzacz pokazuje zarówno „English”, jak i „English SDH”, to ścieżka SDH jest tą z informacją o dźwiękach.

Zalety i wady obok siebie

Czego używać i gdzie

TikTok, Instagram Reels i YouTube Shorts

Wtop je w obraz. Krótkie wideo pionowe leci w feedzie na małym ekranie, często bez dźwięku, a interfejs aplikacji zasłania dolną i prawą krawędź kadru. Napisy wtopione w obraz pozwalają dobrać rozmiar tekstu pod telefon, odsunąć go od przycisków i użyć stylów słowo po słowie, które pasują do tego formatu. Niektóre aplikacje generują też własne automatyczne napisy, ale nie masz wpływu na ich poprawność, wygląd ani na to, czy są włączone – a gdy widz je włączy, oba teksty mogą na siebie nachodzić. Zobacz, jak wtopić napisy w film, oraz dobre praktyki tworzenia napisów, gdzie piszemy o rozmiarze i umiejscowieniu.

YouTube i Vimeo

Prześlij plik napisów zamkniętych. Obie platformy przyjmują SRT i VTT, a widz może włączyć napisy, kiedy ich potrzebuje. YouTube tworzy też napisy automatyczne, ale jego centrum pomocy ostrzega, że mogą przekręcić wypowiedź z powodu akcentu, złej wymowy lub hałasu w tle – sprawdzony plik jest lepszy. Kolejne kroki opisujemy w tekście jak przesłać plik SRT na YouTube. Jeśli publikujesz też krótkie wycinki z długiego materiału, w klipy wtop napisy, a plik napisów zostaw dla pełnej wersji.

LinkedIn

W klipie z gadającą głową na profesjonalnym feedzie napisy wtopione w obraz to pewny sposób na to, żeby ktoś je przeczytał bez dźwięku. LinkedIn pozwala też dołączyć plik SRT przy publikowaniu z wersji na komputer, co daje widzom ścieżkę napisów zamkniętych. Jeśli wideo ma jedno i drugie, a widz włączy CC, zobaczy tekst podwójnie – zdecyduj więc, co w danym poście jest ważniejsze.

Kursy, szkolenia i strony firmowe

Postaw na napisy zamknięte: plik VTT we własnym odtwarzaczu albo funkcję napisów w platformie kursowej lub wideo. Tutaj widzowie często potrzebują napisów, żeby wykonać swoją pracę albo ukończyć kurs, i częściej muszą powiększyć tekst lub zmienić jego wygląd. To także obszar, w którym łatwiej trafić na przepisy o dostępności – zobacz napisy a prawo o dostępności – a plik przygotuje generator napisów zamkniętych.

Kompromisy w dostępności

Czy napisy wtopione w obraz są dostępne? Są dużo lepsze niż brak napisów: osoba niesłysząca może śledzić dialog, a definicja napisów w WCAG obejmuje też napisy otwarte. Mają jednak ograniczenia, których napisy zamknięte nie mają:

• Rozmiar i kontrast są stałe. Widz słabowidzący nie powiększy tekstu ani nie doda tła. Wymóg EN 301 549, by użytkownik mógł dostosować wygląd napisów, nie obejmuje napisów wyświetlanych jako niemodyfikowalne znaki, a w uwagach jako przykład podano napisy bitmapowe. Napisy wtopione w obraz to skrajny przypadek.
• Nie odczytają ich technologie wspomagające. Osoby korzystające z czytników ekranu lub monitorów brajlowskich – w tym widzowie głuchoniewidomi – nie dostaną nic z tekstu wtopionego w obraz.
• Nie da się ich wyłączyć, a mogą zasłaniać ważne fragmenty obrazu – czego, jak mówią uwagi do WCAG, napisy robić nie powinny.
• Stylizacja potrafi utrudnić czytanie. Szybka animacja słowo po słowie, cienkie czcionki i słaby kontrast utrudniają odbiór wszystkim. O granicach piszemy w tekście dobre praktyki tworzenia napisów.

Tam, gdzie dostępność ma znaczenie – strona instytucji publicznej, kurs, strona produktu – opublikuj ścieżkę napisów zamkniętych, niezależnie od tego, czy wideo ma też napisy wtopione w obraz.

Dlaczego wielu twórców robi jedno i drugie

Bo każde z nich robi co innego. Napisy wtopione w obraz przykuwają uwagę w wyciszonym feedzie i wszędzie wyglądają tak samo. Plik napisów zamkniętych daje widzom kontrolę, daje platformie prawdziwy tekst i może zawierać kilka języków. Często jedne i drugie trafiają na różne wersje tego samego materiału: napisy wtopione w pionowe klipy, a plik napisów do pełnej wersji wideo i na stronę.

Jedno i drugie kosztuje niewiele, gdy oba powstają z tej samej transkrypcji. Popraw słowa raz, wyeksportuj wideo z wtopionymi napisami i z tej samej wersji wyeksportuj plik SRT lub VTT – poprawka trafi wszędzie, a wersje nigdy się nie rozjadą. Na tym opiera się praca w AutoCap: każde słowo ma własny czas, poprawiasz to, czego transkrypcja nie złapała, wybierasz styl napisów i eksportujesz MP4 z wtopionymi napisami – a w płatnych planach także pliki SRT i VTT.

Jeśli jedno wideo ma oba rodzaje, część widzów po włączeniu CC zobaczy tekst podwójnie. W klipie do mediów społecznościowych to zwykle uczciwy kompromis. W materiałach szkoleniowych i w sektorze publicznym rozważ rezygnację z napisów wtopionych, żeby ścieżka napisów zamkniętych mogła spełnić swoje zadanie.

Pytania

Czy napisy wtopione w obraz to to samo co napisy otwarte?

Tak. Napisy wtopione w obraz, napisy zakodowane na stałe i napisy otwarte to różne nazwy tekstu wyrenderowanego w klatki wideo. Słownik WCAG opisuje napisy otwarte jako napisy, których nie da się wyłączyć.

Czy napisy zamknięte pomagają tylko widzom niesłyszącym?

Nie. Pomagają każdemu, kto nie może albo nie chce słuchać: osobom oglądającym bez dźwięku, w hałasie lub w obcym języku, a także tym, którzy muszą nadążyć za szybko mówiącą osobą albo rozszyfrować słabe nagranie.

Czy SDH to to samo co napisy zamknięte?

Niosą tę samą informację dla tej samej grupy odbiorców: dialog, oznaczenie mówiącego i ważne dźwięki. SDH, czyli napisy dla osób niesłyszących i słabosłyszących, to termin z Europejskiego aktu o dostępności i z wytycznych serwisów streamingowych; „closed captions” to zwyczajowa amerykańska nazwa ścieżki napisów, którą widz może włączyć.